Denc Studio architecten -en studiebureau

 07.05.2014  |  KLIMAATLOODS NATUURPUNT

Context

Natuurpunt beheert meer dan 20.000 ha bos- en natuurgebied in Vlaanderen met de inzet van 270 vaste medewerkers en rond de 3.000 vrijwilligers. Enkele jaren geleden besloot de vereniging deze beheeractiviteiten één centrale uitvalsbasis per regio te geven. Daarom bouwt vzw Natuur – en Landschapszorg voor Natuurpunt 3 quasi identieke ‘klimaat loodsen’, met als uitgangspunt het maximaal tegemoet komen aan de eisen van het (bio)-ecologisch en energiebewust bouwen binnen een beperkt budget. Eco-Architecten uit Hasselt ontwierp de typeloods en stond in voor de bouw van de eerste loods in Ekeren. Voor de tweede loods te Gent werd denc!-studio geëngageerd, niet alleen om logistieke redenen maar ook om het ontwerp verder te optimaliseren (energetisch / detaillering / brandveiligheid / … ). Een derde loods zal in Genk gebouwd worden.

Stad Gent stelde een perceel ter beschikking gelegen tussen de Gentbrugse Meersen en de Schelde. Een onderbenutte groenzone die een welkome herbestemming kreeg en een mooi kader biedt voor de educatieve werking gekoppeld aan het gebouw. Natuurpunt vatte deze loods-werkplaatsen op als een “statement”, een uithangbord voor bio-ecologische- en energiebewuste utiliteitsbouw.

Structuur en materiaalgebruik

Interessant aan dit project is de inzet van een prefab houtmassiefbouw, onder de vorm van CLT panelen (cross laminated timber). Dit zijn verdiepingshoge wandpanelen opgebouwd uit kruislings verlijmde naaldhouten planken, met raam- & deuropeningen en doorgangen voor leidingen reeds uitgefreesd. CLT-bouw is betrekkelijk nieuw. Het is een Zwitserse vinding uit de jaren 90, die vooral verder werd ontwikkeld in Oostenrijk. Zowel de buitenwanden, binnenwanden als tussenvloeren werden binnen dit bouwsysteem uitgevoerd. De panelen hebben een dragende - structurele functie en kunnen zonder verdere afbouw toegepast worden (ruwbouw = afwerking). Het robuuste karakter is afgestemd op intensieve belasting; magazijn – atelier omgeving. De doorgedreven prefabricatie beperkt de bouwtijd aanzienlijk. Het schrijnwerk kon in voorbereidingsfase besteld worden (in traditionele bouw pas na opmeting ruwbouw mogelijk). Het gebouw was reeds in drie maanden tijd wind- en waterdicht. Het basismateriaal hout is goedkoper dan staal of beton, heeft een veel betere milieuscore en biedt ook een isolerende waarde.
Er werd geopteerd om alle technieken in opbouw te voorzien (niet inherent aan CLT bouw, maar wel een logische keuze), te verantwoorden vanuit het vooropgestelde industriële karakter. De buitenwanden werden voorzien van een houtskelet voorzetstructuur om een doorgedreven isolerende schil mogelijk te maken (U-waarde 0.19 W/m²K). De noodzaak van deze voorzetstructuur is een nadeel van CLT t.o.v. standaard houtskelet, waar de isolatie in de structuur zelf geïncorporeerd kan worden. De detaillering werd ontwikkeld vanuit een koppeling van basic, no-nonsens uitgangspunten aan een esthetisch verantwoorde uitvoering.
De volledige structuur werd geprefabriceerd in Duitsland door fabrikant Derix (net over de grens met Nederland, hooguit 200 km ver, waardoor de transport koolstofvoetafdruk laag werd gehouden). De Noordboom (Ronse) stond in voor de montage.

Luchtdichtheid

Er werd bijzondere aandacht geschonken aan de luchtdichtheid van de sectionaalpoort (vaak de zwakke schakel in de luchtdichtheidsschil). Samen met fabrikant L-Door werd een testcase opgezet waarbij de aansluitingen naar vloer, topsectie en zijgeleiders onderzocht en verbeterd werden (siliconedichtingen en densobanden aan zij- en bovengeleiders / aanpassing onderregel aan het immers nooit waterpas liggende polybeton-vloerniveau zorgt voor een gelijkmatig aandrukken van de dichtingsrubbers onderaan / een plaatselijke uitvulling van de ruwbouw garandeert tot slot een betere afsluiting van de topsectie).
De CLT panelen zelf zijn luchtdicht, door deze onderling te tapen, de aansluitingen naar dak en vloerplaat te verzorgen en het inbouw buitenschrijnwerk te tapen naar de CLT structuur werd het gebouw zeer luchtdicht afgewerkt. We konden dan ook een mooi resultaat n50 van 0.12 laten optekenen (nog een stuk beter dan de referentienorm voor passieve gebouwen n50 van 0.6).

Gevelbeeld

Er werd geopteerd voor een openvoegconstructie met een horizontale beplanking van wisselende hoogte (horizontale plaatsing spaart een tweede onderliggend lattenwerk uit, en is dus kostenbesparend t.o.v. verticale plaatsing). Hierbij ging de voorkeur naar brede voegen omwille van de materiaalbesparing en de gearticuleerde, afgetekende verschijningsvorm van de planken zelf. Een gevelbeeld dat de hout gerelateerde activiteiten van Natuurpunt ‘leesbaar’ maakt en aansluit bij het architecturale archetype van een ‘schuur’.
Noodzakelijk voor dergelijk brede voegen is een dampopen wind- en waterdichtingsfolie met voldoende uv-bestendigheid. Pro Clima gaf recent de goedkeuring om hun product Solitex Fronta Quattro connect toe te passen met open voegen tot 35 mm. Dit project was hiervan meteen de eerste grootschalige toepassing.